БТР-60 — საბჭოთა წარმოების ჯავშანტრანსპორტიორი, რომელიც შემუშავებული იქნა 50-იანი წლების ბოლოს და პირველად ნაჩვენები იქნა 1961 წელს.

რესურსები ინტერნეტში * Battlefield.ru

guram maisuraZis wigni – `qarTul-somxuri urTierTobis is-toriografiidan~, sayuradRebo naSromia, sadac ori mezobeli xalxis urTierTobebze dawerili TiTqmis yvela nawarmoebia ganx-ilul-Sefasebuli uZvelesi droidan dRemde. avtori vrclad moixilavs Zveli somexi istorikosebis tendenciur Tu gazviade-bul cnobebs, romlebic somxeTis saxelmwifos upiratesobas amt-kicebdnen amierkavkasiaSi da mis gareTac. g ...

BTR-80 ... BTR-80 — ძირითადი ჯავშანტრანსპორტიორი რუსეთის შეიარაღებულ ძალებში. მისი მიზანია BTR-60 და BTR-70 -ის მთლიანად ჩანაცვლება.

БТР-70 — საბჭოთა 8 ბორბლიანი ჯავშანტრანსპორტიორი (ინგლ. armored personnel carrier; რუს. бронетранспортер). მისი პირველი განვითარება მოხდა 1960 წელს. 1972 წლის 21 აგვისტოს მიიღეს შეიარაღებაში, ცოტა ხნის შემდეგ კი გადასცეს ვარშავის ხელშეკრულების ქვეყნებს და ასევე საბჭოთა კავშირის მოკავშირეებს. მისი პირველი წარდგენა მოხდა, მანამ, სანამ მის წინამორბედ БТР-60-ს წარადგენდნენ, რომელიც ძალიან ჰგავდა (БТР-60პბ) БТР-70-ს. განსხვავება კი იყო, რომ მას ჰქონდა გაძლიარებული ჯავშანი და დამატებული ჰქონდა 2 გვერდიდან გამოსასვლელი კარები. თუმცა იყო პატარა ზომის და ხშირად ბორბლებში ვარდებოდნენ ხოლმე.

БТР-50 — მძიმე ჯავშანტრანსპორტიორი, მას შეუძლია გადაიყვანოს სრულად აღჭურვილი 20 მებრძოლი. БТР-50-ის შასი აგებულია ცნობილი მცურავი ტანკის PT76 შასიზე. მებრძოლები თავსდებიან სკამებზე, მანქანის უკანა მხარეს სრულად დაცულ ნაკვეთურში. მანქანა შეიარაღებულია ერთი 7,62 მმ-იანი ტყვიამფრქვევით. მებრძოლების კუპე არის ღია (მისი დატოვება თავისუფლად არის შესაძლებელი). ერთადერთი დაცვა არის ბრეზენტის ტილო. ისტორია БТР-50-ის დაპროექტება დაიწყო 1952 წელს, ხოლო შეიარაღებაში მიიღეს 1954 წელს. БТР-50П იყო პირველი БТР-50-ის მოდიფიკაცია, რომელიც აღლუმზე გამოიყვანეს 1957 წელს.

* M60A3 TTS - დაემატა თერმული სამიზნეები * M60-2000/120S - M60/Abrams - ის ჰიბრიდული ვერსია,არ იქნა შეიარაღებაში მიღებული * M60AVLB - ხიდგამდები ვერსია * M60 AVLM - დაჯავშნული მანქანა,რომელიც შემქნის გასანაღმვად * M60 Panther - გამნაღმველი ვერსია * M728 CEV - საინჟინრო მანქანა რომელსაც სპეციალური ამწე უყენია,ასევე ბულდოზერი და გამნაღმველი ტრალები,შეიარაღება კი 165მმ ქვემეხი M135. ინტერნაციონალური * M60T იგივე Sabra - ღრმად მოდერნიზებული M60A1, რომელიც თურქეთმა შექმნა, აღჭურვილია ახალი 120 მმ ქვემეხით, ელექტრონული სტაბილიზატორით, ახალი ცეცხლის მართვის სისტემით, და ახალი ჯავშნის კონტეინერებით.

ტექნიკური მახასიათებლები * კალიბრი - 57მმ * მომსახურე პერსონალი - 8 კაცი * წონა საბრძოლო მდგომარეობაში - 4.8 ტ * ჭურვის საწყისი სიჩქარე - 1000 მ/წ * საცეცხლე ზონა სიშორის მიხედვით - 6000 მ * საცეცხლე ზონა სიმაღლის მიხედვით - 4000 მ * საჰაერო მიზნის მაქსიმალური სიჩქარე - 450 მ/წ * სროლის ტემპი - 120 გასროლა/წთ ომებში მონაწილეობა С-60-ს გამოყენება * ავღანეთის ომი * ექვსდღიანი ომი * ინდო-ჩინეთის მეორე ომი, * ირან-ერაყის ომი, * სპარსეთის ყურის ომი * ჩეჩნეთის პირველი ომი * რუსეთ-საქართველოს ომი რესურსები ინტერნეტში * S-60 / Type 59 57mm Anti-Aircraft Artillery

კონსტრუქცია მისი ეკიპაჟი 2 კაცი იყო, შესვლა და გამოსვლა ხდებოდა გვერდითა კარებიდან, ხოლო საბრძოლო განყოფილებაში თავსდებოდა 8 მედესანტე თავის შეიარაღებით, მედესანტეებს შეეძლოთ ცეცხლი გაეხსნათ მანქანიდანვე. მოდიფიკაციები БТР-40В - 1956 წელს გამოჩნდა ვ მოდიფიკაცია მას ჰქონდა ბორბლებში წნევის დასარეგულირებელი სისტემა, სავინტილაციო გასაფილტრი სისტემა, რომელიც საშუალებას აძლევდა ბაქტერიოლეგიულ მდგომარეობაშიც ემოქმედა. БРДМ-1 - 1956 წლის უნგრეთის მოვლენების გათვალისწინებით 1958 წელს შეიქმნა БТР-40ის სრულიად ახალი მოდიფიკაცია БРДМ-1, რომელიც გამოირჩეოდა სრული გადახურვით, 4 შეჯავშნული სარქველით ჭერში.

მოდელები * კაზ-130 შემქნილი იყო ЗИЛ-164-ის ბაზაზე * კაზ-605 გამოყენებული იყო ЗИЛ-164-ის აგრეგატები * კაზ-606 გამოყენებული იყო ЗИЛ-164-ის აგრეგატები * კაზ-608 გამოყენებული იყო ЗИЛ-130-ის აგრეგატები * კაზ-608ბ გამოყენებული იყო ЗИЛ-130-ის აგრეგატები * კაზ-4540 თვითმცლელი (1984-1998) სამხედრო ტექნიკა ჯავშანტრანსპორტიორები * ობიექტ-1015 ყველაზე წარმატებული ქუთაისური ჯავშანტრანსპორტიორი რომელიც ტენდერში დამარცხდა BTR-60 - თან * ობიექტ-1020 * ობიექტ-1030 * ობიექტ-1040 მის შექმნა დაიწყო 1960 წელს * ობიექტ-1045 ლიტერატურა *კონვეიერიდან გამოსული ქართული ავტომობილები, ჟურნ.

---- საქართველოს ისტორიის ელექტრონული ბიბლიოთეკა ---- წიგნის სათაური * მაცნე - 1966-4 სრული სათაური * საქართველოს რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის მაცნე - საზოგადოებრივ მეცნიერებათა განყოფილების ორგანო, 1966-4, თბილისი, 1966 რესურსები ინტერნეტში *http://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/163158 სარჩევი * ჯუმბერ ოდიშელი - ქართული დიპლომატიკის ისტორიიდან * გურამ შარაძე - თეიმურაზ ბაგრატიონი და "ვეფხისტყაოსნის" ავტორის ვინაობა-მსოფლმხედველობის პრობლემა

* საფეხმავლო ჯარის რაოდენობა 8,5 ათასი ადამიანი (12 ბატალიონი, ერთი საარტილერიო დივიზია და ერთი ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის დივიზია), 38 საშუალო ტანკი (8 T-54 და 30 T-34-85), 15 მსუბუქი მცურავი ტანკი PT-76, ქვეითი ჯარის ორი საბრძოლო მანქანა BMP-1, 59 ჯავშანტრანსპორტიორი (16 БТР-40, 10 БТР-50, 8 BTR-60, 6 БТР-152, 10 „პუმა-М26“, 9 „პუმა-М36“), 27 ჯავშანმანქანა (ორი АМL-90, 25 БРДМ-1 და БРДМ-2), 24 საველე არტილერიის საბუქსირე ქვემეხი (12 ც. 130-მმ-ნი ქვემეხი М-46 და 12 ც.

1992 წელს უკრაინამ ხელი მოაწერა სტრატეგიული იარაღის შემცირების შეთანხმებას (START), რომლის ძალითაც სახელმწიფოს უნდა გაენადგურებინა ატომური იარაღი და გადაქცეულიყო ატომური იარაღის არმქონე სახელმწიფოდ. 1996 წელს კი უკრაინამ შეასრულა პირობა და მას ატომური აირაღი არ გააჩნია. დღესდღეობით სამხედროთა რაოდენობა სიდიდით მეორეა ევროპაში რუსეთის შემდეგ. უკრაინამ გადადგა თანმიმდევრული ნაბიჯები შეიარაღების შესამცირებლად. მან მოაწერა ხელი შეთანხმებას, კონვენციური შეიარაღებული ძალები ევროპაში . შეთანხმების ძალით მან უნდა შეამციროს ტანკების, არტილერიის, ჯავშანტრანსპორტიორებისა და მეომართა რიცხვი (300 000-მდე).

ბიკალიბრული ნაღმმტყორცნი — უხმაურო სროლის პორტატული ბიკალიბრული ნაღმმტყორცნი, რომელიც შექმნილია სახელმწიფო სამხედრო სამეცნიერო-ტექნიკური ცენტრი „დელტა“-ს მიერ 2011 წელს. „მყუდრო“-ს პროტოტიპი ცნობილი იყო „მუმუს“ სახელით, რომელზე მუშაობაც სსსტც „დელტაში“ XX-საუკუნის 90-იანი წლებიდან მიმდინარეობდა. ტექნიკური მხარე ნაღმმტყორცნი განკუთვნილია სპეცდანიშნულების რაზმების და დივერსიული ჯგუფებისთვის უხმაურო ოპერაციების ჩასატარებლად.

T-90 Владимир (მთავარი კონსტრუქტორის ვლადიმირ პოტკინის პატივსაცემად, ინდოეთში ტანკი ცნობილია სახელით-Bhishma) — თანამედროვე რუსული ტანკი, რომელიც წარმოადგენს T-72-ის ღრმა მოდიფიკაციას. იგი შექმნილია „ურალვაგონზავოდ“-ის საკონსტრუქტორო ბიუროს მიერ (Нижний Тагил) 1989 წელს. თავდაპირველად ტანკის ინდექსი იყო Объект 188 ან Т-72БУ. შეიარაღებაზე მიღებული იქნა 1993 წელს. შექმნის ისტორია «Объект 188»-ზე მუშაობა მიმდინარეობდა პარალელურად სხვა, უფრო თანამედროვე ექსპერიმენტულ ტანკ «Объект 187» ერთად, რომელიც ასევე წარმოადგენდა T-72-ის განვითარებას.

ეს ტანკი იწარმოებოდა ნომერ 37-ე ქარხანაში, მაშინ როდესაც მისი წინამორბედი ნომერი 38 იწარმოებოდა და 1942 წელს მთლიანად ჩაანაცვლა T-60 ტიპის მსუბუქი ტანკები, ხოლო 1943 წელს მისი წარმოება შეწყდა და საერთო ჯამში გამოვიდა 8226 ეგზემპლარი. მსუბუქი ტანკების დაცემა ქვემეხზე ერთი კაცი, როგორც თითქმის ყველა საბჭოთა მსუბუქ ტანკში, იყო ძალიან დიდი შეცდომა, რადგან მეთაურს უჭირდა თან დამიზნება და თან ქვემეხის დატენვა.

1960 წელს კი საბჭოთა კავშირის შეიარაღებულმა ძალებმა ძალიან მოიწონეს საშუალო ტანკები და მძიმე ტანკების მთლიანად ამოღება დაიწყეს,მოტორიზირებულ ბატალიონებში შეიარაღებაში მიიღეს Т-54/55 - ები რომლებიც შემდგომ ჩაანაცვლეს ულტათანამედროვე ტანკებით T-64 - ებით ბოლოს კი დაიწყეს ძალიან სწრაფი ტანკების Т-80 ების გამოშვება.

ოპერაცია ბარბაროსას დაწყების თანავე საჭირო იყო ქარხნების დაშლა და სხვადასხვა ადგილას გადატანა რის შემდეგადაც OKMO-მ გადაინაცვლა ომსკში სადაც დაიწყო მისი წარმოება,ეს ტანკი ძალიან მალე შეიქმნა თუმცა მას ჰქონდა ბევრი ტექნიკური პრობლემა და ბევრად მეტ ხარჯებს მოითხოვდა ვიდრე T-34 ტიპის საშუალოს ტანკი,ამავე დროს კიდევ ერთი მსუბუქი ტანკი T-60 უკვე დიდი რაოდენობით იწარმოებოდა ამიტომაც ის მხოლოდ 63 მოდელი გაკეთდა მათგან მხოლოდ 48 იყო შეიარაღებული,მისი წარმოება კი დასრულდა 1942 წელს.

აგრეთვე ტუ-155) * ტუ-160 НК-74 : მოდერნიზებული (გაფართოებული დიაპაზონი) ვერსია НК-74 ძრავებით * ტუ-160М : წაგრძელებული ბომბდამშენი, ორი ჰიპერბგერითი შორი მოქმედების Х-90 ტიპის რაკეტით * ტუ-160П (ტუ-161): შორი მოქმედების გამცილებელი გამანადგურებელ-გადამტაცი * ტუ-160ПП : რადიოელექტრონული ომის თვითმფრინავი ( ) * ტუ-160Р : სტრატეგიული დაზვერვის პლატფორმა * ტუ-160СК : კომერციული ვერსია შექმნილი თანამგზავრების გასაშვებათ „ბურლაკის“ სისტემის ფარგლებში ( ).

LAR-160 (გრადლარი) — ზალპური ცეცხლის რეაქტიული სისტემა რომელსაც ებრაული კომპანია Israel Military Industries LTD აწარმოებს. ისტორია 70–ანი წლების ბოლოს ფირმამ შექმნა ზალპური ცეცხლის რეაქტიული სისტემა ლარ–160. დაწყებით ეტაპზე იგეგმებოდა რაკეტის საბრძოლო ქობინებში ჩვეულებრივი 155 მმ საარტილერიო ჭურვების გამოყენება. ამიტომაც იქნა არჩეული კალიბრად 160 მმ. მაგრამ ჩანაფიქრი არ იქნა რეალიზებული. 1983 წელს ზცრს ლარ–160 იქნა მიღებული ისრაელის შეიარაღებულ ძალებში, პირველი საექსპორტო ლარ–160 გაგზავნილ იქნა ვენესუელაში (20 დანადგარი).

БТР-40А: შეიარაღებული იყო 14,7 მმ ტყვიამფრქვევით. БТР-40В: მას ჰქონდა ბორბლებში წნევის დასარეგულირებელი სისტემა, სავენტილაციო გასაფილტრი სისტემა, რომელიც საშუალებას აძლევდა ბაქტერიოლოგიურ მდგომარეობაშიც ემოქმედა. БРДМ-1 მოდერნიზებული ვარიანტი, რომელიც იყო მთლიანად გადახურული. ასევე შეეძლო ცურვა და შეეძლო რადიაციულ ადგილებში მოქმედება. რესურსები ინტერნეტში * legion.wplus.net * denisovets.narod.ru

SVO-ს წონა სტანდარტულ ქსმ-სთან შედარებით 300 კილოგრამით არის გაზრდილი * OT-90 - ჯავშანტრანსპორტიორად გადაკეთებული BVP-1. ამ შემთხვევაში ქსმ-ს სტანდარტული კოშკურა ჩანაცვლებულია კოშკურით OT-64 ტიპის ჯტრ-იდან, ასეთი კოშკურის შეიარაღებაში 14.5 მილიმეტრიანი KPVT ტიპის მძიმე ტყვიამრქვევი და 7.62 მილიმეტრიანი ზოგადი დანიშნულების ტყვიამფრქვევი შედის * DP-90 - სპეციალიზებული ვერსია, რომელიც გამოიყენება არტილერიის ცეცხლის კორექტირებისთვის, შეიარაღება ჩანაცვლებულია დაკვირვების ხელსაწყოთი * MU-90 - საინჟინრო ვერსია, რომელიც გამოიყენება საბრძოლო ველის დასანაღმად.

BTR-60: ავღანეთის ომში ნათლად გამოჩნდა რომ ჯავშანტრანსპორტიორს გამოსასვლელი უნდა ჰქონდეს არა მარტო ზემოდან არამედ გვერდებიდანაც რაც ამ ბტრს არ ჰქონდა ასევე მისი პრობლემა ძრავა იყო რადგან მას ბენზინის ჰქონდა როდესაც ბენზინი ადვილად აალებადია რის გამოც არაერთი სამხედრო დაღუპულა BTR-70: BTR-60-სგან განსხვავებით მისი ყველა პრობლემა აღმოფრქვილი იყო მას ჰქონდა დამატებითი კარები გვერდიდან და დიზელის ძრავა თუმცა გვერდიდან გამოსასვლელის სივიწროვის გამო ხშირად სამხედროები ბრობლებში ვარდებოდნენ. შედარებით კარგი ჰქონდათ ამერიკელებს თუმცა მისი პრობლემა ნელა მოძრაობა იყო და წონა.

OT-64 იყო პასუხი საბჭოთა BTR-60 ისთვის,მის საპასუხოდ OT-64 იყენებდა დიზელის ძრავას განსხვავებით საბჭოთა BTR-60 ის ბენზინზე მომუშავე ძრავისგან,დიზელის ძრავიან OT-64-ში მნიშვნელოვნად შემცირდა ხანძრის საშიშროება და ამავდროულად გაიზარდა სვლის მარაგი,რუსული ანალოგისგან განსხვავებით შეჯავშნული მანქანას ჰქონდა სრულად შეჯავშნული ინტერიერი,შეჯავშნული სატრანსპორტო მანქანაში შესვლა ხდებოდა უკანა ტყუპი კარებებიდან.OT-64 იყო ჰაერ-ტრანსპორტირებადი და ამფიბიური.ამფიბიური მოქმედებისთვის იყენებდა უკან განთავსებულ სანავე ხრახნს.OT-64-ს ჰქონდა ბირთვული ნივთიერებებისგან თავდაცვის საშუალება და ღამის ხედვის ხელსაწყოები.

* : BMP-1 და სხვა ტანკები, სატრანსპორტო საშუალებები. * : T-72B Obr.1989, T-72B3 და T-90. * : M-84AS * : T-80U და T-80UK. * : T-72B3, T-90 და T-90A. * : T-90S * : T-90S * : T-72B3 და T-90. * : T-90S სქოლიო გარე ბმულები * დამატებითი ინფორმაცია * http://www.arms-expo.ru/news/predpriyatiya/nii_stali_na_poroge_novykh_otkrytiy_/

მიუხედავად იმისა, რომ ძირითადად ჩეჩნეთის ომებისა და სხვა ომების გამოცდილი ვეტერანები იყვნენ, ისინი მსუბუქად იყვნენ აღჭურვილი. მათ გააჩნდათ მცირე იარაღის დიდი მარაგი, დამხმარე იარაღები, რამდენიმე 9M111 Fagot ATGM, ნაღმმტყორცნები და უამრავი საბრძოლო მასალა, მაგრამ როგორც ჩანს, მათ ჰქონდათ მხოლოდ ორი BTR-60, რომელიც შესაძლოა სამთავრობო ძალებმა შეტევის პირველ დღეებში მიატოვეს, ერთი T-12 ტანკსაწინააღმდეგო იარაღი და რამდენიმე სატვირთოზე დამონტაჟებული ZU-23 საზენიტო იარაღი. მათი პირველი ლიდერი იყო შამილ ბასაევი. ბასაევის პოზიცია მრავალი თვალსაზრისით ორაზროვანი იყო.

გამოცდებმა ცხადყო რომ ლოგიკურად T33 ტიპის ჭურვი საერთოდ ვერ გახვრიტავდა T-55-ს ნებისმიერი მანძილიდან ხოლო T30E16 კი მხოლოდ 700 მეტრიდან თუ შეძლებდა, საბჭოთა კავშრში ყველაზე გავრცელებული იყო მეორე მსოფლიო ომის დროინდელი ქვემეხი D-10 რომელიც 1000 მეტრიდან შეეძლო 135 მმ-იანი ჯავშნის გახვრეტა. სწორედ ამ დიდმა სხვაობამ განაპირობა ამერიკელებს შეექმნათ M-60 ტიპის ტანკი რომელსაც ახალი 105 მმ-იანი ქვემეხი ეყენებოდა, ამ ქვემეხს კი უკვე შეეძლო შორი მანძილიდან გაეხვრიტა T-55-ის ჯავშანი. დადებითი და უარყოფითი მხარეები T-54/55 - მექანიკურად ძალიან ადვილი და ძალიან გამძლე იყო დასავლურ ტანკებთან შედარებით.

სამი დღის განმავლობაში ჩინეთის არმიამ წარმატებით შეაჩერა საბჭოთა შეღწევა და საბოლოოდ ჟენბაოს კუნძულიდან ყველა საბჭოთა ჯარისკაცი განდევნა. შეტაკებისას ჩინეთმა გამოიყენა ორი გაძლიერებული ქვეითი ოცეული საარტილერიო მხარდაჭერით. ჩინური წყაროების მიხედვით, საბჭოთა კავშირმა გამოიყვანა დაახლოებით 60 ჯარისკაცი და ექვსი BTR-60 ტიპის ამფიბიური ჯავშანტრანსპორტიორი, ხოლო მეორე შეტევისას — დაახლოებით 100 ჯარისკაცი, 10 ტანკი, 14 ჯავშანტრანსპორტიორი და არტილერია. ჩინეთის არმია ამ დაპირისპირებისთვის ორი-სამი თვე ემზადებოდა.

მისი პირველი პროტოტიპი 2005 წელს გამოვიდა * BTRV-64 – T-64-ის ბაზაზე შექმნილი ჯავშანტრანსპორტიორი რომელიც უკრაინამ შექმნა * UMBP-64 – მოდიფიცირებული ვერსია რომლის გამოყენება შეიძლება როგორც საჰაერო დაცვის სისტემა, სახანძრო მანქანა და სასწრაფო დახმარების მანქანად რომელმაც ბრძოლის ველზე დაჭრილების გამოყვანა ევალება * BMPT-K-64 – უკრაინული ჯავშან ტრანსპორტიორი რომელიც წააგავს BMPV-64-ს თუმცა მუხლუხების მაგვირად 4 ბეტეერის ბორბალი აქ მისი წონა კი 17 ტონაა.