სკო​ლის აი​ვა​ნი სავ​სე იყო პა​ტა​რა გო​გო​ე​ბით; ესე​ნი რა​ღა​ცე​ებს აკე​თებ​დენ _ ალ​ბათ თა​ვი​ანთ დე​დო​ფა​ლე​ბის​თვის _ და ისე მხი​ა​რუ​ლად იცი​ნოდ​ნენ, რომ მა​თი კის​კი​სი მაღ​ლა ღმერთს ეყუ​რე​ბო​და... აგერ გა​მო​ვი​და აი​ვან​ზედ ახალ​გაზ​რდა, ცო​ტა​თი გამ​ხდა​რი კა​ცი. ღი​მი​ლით გა​ი​არ-გა​მო​ი​ა​რა გო​გო​ებ​ში, ზო​გი​ერ​თებს კი​დეც და​ე​ლა​პა​რა​კა და მო​ვი​და სვეტ​თან, სა​დაც ზა​რი ეკი​და. გო​გო​ებ​მა იცო​დენ, რომ ზა​რის და​რე​კა იყო სა​ჭი​რო და თვა​ლებ​ში შეს​ცქე​რო​დენ მას​წავ​ლე​ბელს, არა მე და​მა​რე​კიე, არა მეო. _ და​რო, მო​დი და​რე​კე!

მისი ზემოხსენებული წიგნი, გვ. 110-11), რომელიც ამას წყალის აღმნიშვნელ კუმუხურ-ლეკურ „სინ“-ს სხვა კავკასიური ენების მონაცემებს უკავშირებს, „სინოპი“-ს ანუ „სინოპე"-ს შემად- გენელ ნაწილად ვარაუდობს და ამ ქალაქის სახელს განმარტავს რო- გორც „წყლის-პირს“. ამავე წიგნის 26-ე თავში (VI, 26) პლინიუსი უკვე აღმოსავლეთ სა- ქართველოს გეოგრაფიის საკითხებს ეხება. თავდაპირველად მდინარე მტკვრისა და არაქსის დინების შესახებ ლაპარაკობს. მისი გადმოცემით მტკვარი გამოდის ჰენიოხთა მთებში, რომელთაც ზოგი კარაქსთა მთებს უწოდებს, არაქსი კი იმავე მთიდან, საიდანაც ევფრატიო.

ამასთან უბრძანეს კოტიორელებს, რომ სტუმართმოყვარეობის ნიშნად ძღვენი გამოეგზავნათ მოქირავნეთა»- მე-5 წიგნის მე-6 თავში აღწერილია ბერძენთა თათბირი მათი შემდგომი მგზავრობის შესახებ. სინოპელები ურჩევენ მათ ზღვით გამგზავრებას. ჭსენოფონტს კი უნC.ა შავი ზღვის სანაპიროზე ახალშენის დაარსება. ამას წინაღუდგნენ სხვა სტრატეგოსები, რომელთაც მიმართეს ჰერაკლელ და სინოპელ სოვდაგრებს და უთხრეს, რომ თუ ისინი ფულს არ მისცემენ მეომრებს, მაშინ ეს უკანასკნელნი დარჩებიან პონ-ტოზე.

მაგრამ სიცოცხლით კი სდუღდა, ეს ნაოსმალეთარი ქალა¬ქი: ვაჭრობა გაცხარებული იყო, ყავახანები და ლუდხანები ხალხით სავსე, მოძრაობა დიდი, გახურებული მუშაობა ახალ შენო¬ბებზე, ნავთსადგური რუსის და უცხოელ გემებით მთლად გაჭე¬დილი... შორით _ ზღვა მოფენილი მომავალი და მიმავალი თეთრი იალქნიანი გემებით და ბარკასებით (დიდი ნავებია საქონლის საზიდავი), და ყველა ეს ამ ანკარა ზღვაში მიცურ-მოცურავენ, როგორც თეთრი გედები. თვალს ვერ მოაშორებდა კაცი ამ სანა-ხაობას. გასართობი, ღვთის წყალობა გაქვთ, ბევრი რამ იყო, მაგრამ ჩვენ ჯერ საქმეზე უნდა გვეფიქრა.

ზა ზდაროვიე, ზა ზდაროვიე, ნაშემუ, ზა ზდაროვიე, ზა ზდაროვიე, ნაშემუ, ნაშემუ, კნიაზუ კნიაზუ ალექსანდრუ, ურაააა!!! ზა ზდაროვიე, ზა ზდაროვიე, ნაშემუ, კნეიჟნუ, ხოროშომუ კნეიჟნუ, ელენუ, ელენუ, ელენუ, ურააა!!! ზა ზდაროვიე, ნაშემუ, ნაშემუ, ნაშემუ, თამარუ სოლომონიჩუ ურააა!!! ურაა!!! კნეიჟნუ, ხოროშემუ კნეიჟნუ, ელენუ, ელენუ, ელენუ, ურააა!!! ზა ზდაროვიე, ნაშემუ, ნაშემუ, ნაშემუ, თამარუ სოლომონიჩუ ურააა!!! ურააა!!! — კნიაზო ალექსანდრე, კნეიჟნა ელენე, თამარ სოლომონიჩ! სამნივე კარგი გვრიტები შეყრილხართ, ღმერთმა გადღეგრძელოსთ.

ქართველ კათოლიკე გოკიელოვებიც უეჭველია აქაურები იქმნებიან (ვახ. გეოგ. გვ. 96). ჩიხორი. მოსახლებენ ურიანი ვაჭარნი. ჩიხორი იმერეთს არს. ყვირილისკენ (ვახ. გვ. 362). ოზურგეთს. ვახუშტის თქმით უცხოვრიათ სომეხთა და ურია ვაჭრებს. (ვახ. გეოგრ.). ჭალა-ტყე, სოფ. XVIII საუკუნეში ვახუშტის სიტყვით მცხოვრებელი ყოფილან ვაჭარ სომეხნი და ებრაულნი. (ვახ გვ. 362). ხოტევი. სოფ. რაჭას, XVIII საუკ. სახლობდენ ქართ- ველთ ებრაელნი ვაჭარნი (ვახუშ. გეოგრ. გვ. 374). თამარაშენი თამარაშენი თამარაშენი.სოფ. სცხოვრებდენ ქართველთ ებრაელ ვაჭარნი (ვახ. გვ. 225). სოფ სოფ.ალი. სახლობლენ ქართველთ ებრაელნი ვაჭარნი (იქვე გვ. 266).